Pierwszym inicjatorem zorganizowanego pieszego pielgrzymowania z terenu Archidiecezji Gnieźnieńskiej na Jasną Górę był w okresie międzywojennym Ks. J. Chilomer, proboszcz parafii pw. Św. Wawrzyńca w Gnieźnie. W końcu lat trzydziestych prowadził on co roku na Jasną Górę ok. 200 - 300 pątników, z których trzon stanowili jego parafianie. Ustalono także stałą datę wędrówki: 2 – 8 sierpnia. Rodzącą się tradycję pielgrzymowania przerwała II wojna światowa.

Do jej zakończeniu, dopiero w roku 1961, Ks. Wojciech Dzierzgowski nawiązując do tradycji międzywojennej, wyruszył na pielgrzymi szlak. Jako wikariusz w Bazylice Prymasowskiej, a potem ojciec duchowny Prymasowskiego Wyższego Seminarium Duchownego w Gnieźnie, gromadził wokół siebie młodzież męską, która co roku coraz liczniej brała udział w pieszym wędrowaniu do Tronu Królowej Polski. Od roku, w którym Służby Bezpieczeństwa zatrzymały pątników i nakazały im powrót do domów, pielgrzymi wyruszali na szlak w kilkuosobowych grupach z różnych terenów Archidiecezji Gnieźnieńskiej i spotykali się dopiero wspólnie na Jasnogórskich Wałach 8 sierpnia. Z biegiem czasu powstawały nowe grupy, a istniejące rozrastały się. Cała pielgrzymka zainicjowana przez Ks. Dzierzgowskiego, ze względu na specyfikę swego pielgrzymowania, zyskała miano Promienistej. Zalegalizowanie tej formy pielgrzymowania dokonało się decyzją Prezydenta Gniezna dopiero w czasie stanu wojennego. 

Lata 70-te były czasem silnego rozwoju pieszego pielgrzymowania na Jasną Górę. Mieszkańcy Archidiecezji Gnieźnieńskiej brali udział w Pieszej Pielgrzymce Warszawskiej, w grupie błękitno-czarnej, która jako patrona obrała sobie Św. Wojciecha. Od roku 1981 grupa ta funkcjonowała z oficjalną nazwą gnieźnieńska. W roku 1982 r. liczba wszystkich pielgrzymów Archidiecezji Warszawskiej przekroczyła 50.000 osób, z czego szacunkowa liczba pątników pochodzących z Archidiecezji Gnieźnieńskiej wynosiła ok. 1.000 osób. W tym okresie powstawały inne pielgrzymki diecezjalne. Wobec powyższego w 1983 r. Ks. Bp Jan Czerniak zorganizował spotkanie wszystkich gnieźnieńskich księży-pątników wędrujących w grupach pielgrzymki: promienistej, warszawskiej i toruńskiej, na którym zapadła decyzja utworzenia Pieszej Archidiecezjalnej Pielgrzymki Gnieźnieńskiej na Jasną Górę. Pierwszym jej kierownikiem został Ks. Andrzej Grzelak, a ojcem duchownym ks. Antoni Balcerzak. Wyłoniły się dwa ośrodki: Gniezno i Bydgoszcz.

 1 sierpnia 1983 r. wyruszyła pierwsza piesza pielgrzymka archidiecezjalna, w skład której wchodziło 6 grup. Wytworzyła się tradycja pielgrzymowania od Grobu Św. Wojciecha w Gnieźnie, do którego przybywają z różnych ośrodków archidiecezji poszczególne grupy.

 Obecnie z terenu Archidiecezji Gnieźnieńskiej wyruszają na Jasną Górę dwie piesze pielgrzymki: promienista (kontynuująca tradycje przedwojenną) oraz archidiecezjalna (nawiązująca do stylu pielgrzymki warszawskiej).

opracowano na podstawie pracy magisterskiej Dariusza Żochowskiego pt. Organizacja i religijne treści realizowane w ramach Gnieźnieńskiej Archidiecezjalnej Pieszej Pielgrzymki na Jasną Górę w latach 1983-1992, s. 26-29.