Błogosławiony Radzym Gaudenty
|
Radzym-Gaudenty urodził się między 960 - 970 rokiem w czeskich Libicach, jako syn panującego tam księcia Sławnika. Matka nie jest znana. Nie była nią jednak z całą pewnością żona władcy - cnotliwa Strzyżysława z panującego w Czechach rodu Przemyślidów, która w 956 roku powiła św. Wojciecha. Pewnym jest natomiast, że Radzym, już jako dziecko, przeznaczony został do stanu duchownego i od najmłodszych lat był bardzo związany ze swoim przyrodnim bratem. Źródła pisane wspominają, iż w 988 roku Radzym wraz ze Wojciechem udał się do Rzymu i tam wstąpił do klasztoru benedyktynów na Awentynie, przyjmując zakonne imię Gaudenty. W opactwie tym otrzymał także święcenia kapłańskie. Gdy dowiedział się o wymordowaniu swojej rodziny przez skonfliktowany z nią ród Wrszowców, zrezygnował z powrotu do Czech i wraz z Wojciechem udał się do Polski. Na dwór Bolesława Chrobrego przybył najprawdopodobniej zimą 997 roku. Stąd wyruszył wraz z Wojciechem na północ, z misją chrystianizacyjną do zamieszkującego tam plemienia Prusów. 23 kwietnia 997 roku był naocznym świadkiem męczeńskiej śmierci swojego przyrodniego brata, a później uczestniczył w sprowadzeniu jego ciała do Gniezna. W grodzie Bolesława Chrobrego pozostał do końca 997 roku, razem ze swoim drugim bratem Sobiesławem. |
 |
Pierwszy arcybiskup
Na początku 998 roku Radzym-Gaudenty udał się do Rzymu, by wspomóc starania o zaliczenie Wojciecha w poczet świętych. Nie jest prawdą jakoby spisał żywot swojego przyrodniego brata, na pewno jednak zeznawał jako świadek naoczny i udzielił opatowi benedyktynów Janowi Kanapariuszowi wielu cennych informacji, na których podstawie ten spisał żywot męczennika potrzebny do przeprowadzenia i zamknięcia przewodu kanonizacyjnego. Dokładna data wyniesienia Wojciecha na ołtarze nie jest znana, niemniej kanonizacja musiała odbyć się przed 2 grudnia 999 roku. Przemawia za tym datowany na ten dzień dokument Ottona III, w którym Wojciech nazywany jest już świętym. Krótko po kanonizacji zapadła decyzja o ustanowieniu w Gnieźnie metropolii (arcybiskupstwa św. Wojciecha). Pierwszym arcybiskupem mianowano Radzyma-Gaudentego, któremu sakry biskupiej udzielił najprawdopodobniej sam papież Sylwester II.
Konflikt z Bolesławem
Do Gniezna Radzym-Gaudenty wrócił w roku 1000, wraz z odbywającym pielgrzymkę do grobu św. Wojciecha cesarzem Ottonem III. To właśnie podczas tego pamiętnego, marcowego spotkania nazywanego Zjazdem Gnieźnieńskim cesarz niemiecki dokonał inwestytury Radzyma-Gaudentego na arcybiskupa gnieźnieńskiego i oficjalnie ogłosił utworzenie metropolii gnieźnieńskiej z trzema zależnymi od niej diecezjami: w Krakowie, Wrocławiu i Kołobrzegu. Niestety niewiele wiadomo o dalszych poczynaniach Radzyma-Gaudentego jako metropolity gnieźnieńskiego. Nie zachowały się praktycznie żadne dokumenty, które rzuciłyby na jego działalność nieco więcej światła. Z kroniki Galla Anonima dowiadujemy się jedynie, że miał on poważny zatarg z Bolesławem Chrobrym, a nawet nałożył na księcia klątwę, prawdopodobnie dlatego, iż ten wyprawił się zbrojnie na Czechy.
Powrót do Gniezna
Zdania na temat daty śmierci Radzyma-Gaudentego są wśród historyków podzielone. Według katalogu arcybiskupów gnieźnieńskich zmarł on w 1006 roku, a kalendarz liturgiczny Kościoła w Polsce umieszcza jego doroczne wspomnienie 14 października. Nie ma także pewności, co do miejsca pochówku Radzyma-Gaudentego. Najprawdopodobniej jego doczesne szczątki spoczęły w Gnieźnie, skąd zostały zabrane przez księcia czeskiego Brzetysława, który w 1038 roku zbrojnie najechał Polskę. W 2003 roku, po niespełna dziesięciu wiekach, relikwie pierwszego arcybiskupa gnieźnieńskiego wróciły do Gniezna. Są przechowywane w parafii pw. bł Radzyma-Gaudentego na osiedlu Winiary. To jedyna parafia w Polsce posiadająca doczesne szczątki przyrodniego brata św. Wojciecha i jedyna na swieci mająca go za patrona.
LITANIA
Kyrie eleison, Christe eleison, Kyrie eleison!
Chryste, usłysz nas, Chryste wysłuchaj nas!
Ojcze z nieba, Boże, zmiłuj się nad nami
Synu, Odkupicielu świata, Boże, zmiłuj się nad nami
Duchu Święty, Boże, zmiłuj się nad nami
Święta Trójco, jedyny Boże, zmiłuj się nad nami
Święta Maryjo, Królowo wyznawców, módl się za nami
Święty Radzymie Gaudenty, módl się za nami
Ozdobo Kościoła świętego
Urodzony na czeskiej ziemi
Bracie i towarzyszu świętego Wojciecha
Misjonarzu Czechów,Węgrów, Prusów i Polaków
Naśladowco Chrystusa
Wierny sługo Maryi
Ukochany synu świętego Benedykta
Pierwszy arcybiskupie gnieźnieński
Gorliwy pasterzu owczarni Chrystusowej
Wzorze cnót kapłańskich
Pasterzu pragnący zbawienia dusz
W przepowiadaniu Ewangelii niestrudzony
Krzewicielu wiary świętej
Złe obyczaje wykorzeniający
Nad występkami bolejący
Pomocniku pokutujących
Mistrzu skromności i świątobliwości
Pocieszycielu utrapionych
Uzdrowienie chorych
Ojcze ubogich i sierot
Chlubo narodu polskiego
Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, przepuść nam Panie
Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, wysłuchaj nas, Panie
Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, zmiłuj się nad nami
K. W swej miłośći Bóg wybrał mężów świętych
W. Aby prawda zajaśniała w Jego Kościele
Módlmy się. Boże, światłości i pasterzu wiernych, Ty dałeś Kościołowi gnieźnieńskiemu świetego Radzyma, aby Twoje owce karmił słowem i kształtował własnym przykładem, Ty przez pasterskie trudy doprowadziłeś go do wiecznej radości, spraw, abyśmy za jego wstawiennictwemzachowali wiarę, którą głosił i mężnie szli droga chrześcijańskiego życia, którą wskazywał. Przez Chrystusa Pana naszego Amen.
©